Meniscus gescheurd? Wat nu?

Meniscus gescheurd? Wat nu?

Per jaar zijn er in Nederland ongeveer 5,5 miljoen sportblessures. Een groot deel hiervan is aan de knie, namelijk zo’n 20% (1). Bij een deel van deze knieblessures luidt de diagnose meniscus gescheurd, dan wel geïrriteerd.

 

Maar wat is de meniscus nou eigenlijk? En hoe kan je hier klachten aan krijgen? Moet je geopereerd worden aan je meniscus? En hoe ziet de revalidatie eruit wanneer je je meniscus gescheurd of geïrriteerd hebt? Op deze pagina geven wij antwoord op jouw vragen.

Afbeelding 1: anatomie van het kniegewricht. via De Paepe Orthopedie

De functie en anatomie van de meniscus

Je meniscus bevindt zich midden in de knie en ligt tussen je boven- en onderbeen in. Hij bestaat uit twee C-vormige ringen van materiaal dat het beste met kraakbeen vergeleken kan worden, maar toch net iets anders is. Je hebt een binnen (mediale) en buiten (laterale) meniscus.

 

Het buitenste deel van de meniscus is (goed) doorbloed, en het binnenste deel van de meniscus is minder goed tot niet doorbloed. Je meniscus werkt o.a. als schokdemper van het gewricht en zorgt er zodoende voor dat het gewrichtskraakbeen minder snel beschadigd raakt. Ook zorgt het voor stabiliteit en voeding van het gewricht. Het heeft dus een erg belangrijke functie voor het kniegewricht (2).

Afbeelding 2: de buitenzijde (red-red zone) van de meniscus is beter doorbloed dan de binnenzijde (white-white zone). bron.

Wat moet je doen als je meniscus gescheurd is?

Er kunnen grofweg twee type klachten aan de meniscus ontstaan.

 

1. De sport gerelateerde meniscusklacht

Bij jongeren zijn klachten aan de meniscus meestal sportgerelateerd (voetbal, basketbal, rugby, skiën). Het blessure mechanisme bestaat vaak uit een draaibeweging van de knie, een overstrekking van de knie of tijdens acties met een grote kracht (bijv. een 1-benige landing). Tijdens één van deze momenten kan je je meniscus scheuren (3).

Je kan je meniscus op verschillende manieren scheuren. Dit kan je in onderstaande afbeelding zien.
meniscus gescheurd
Afbeelding 2: verschillende soorten meniscus scheuren. via Orthocentrum Gent

In een groot deel van gevallen gaat een gescheurde meniscus samen met een scheur van je voorste kruisband. Klachten die hierbij horen zijn pijn in de knie, instabiliteit van de knie, het gevoel dat je je knie niet goed kan strekken of buigen (slotklachten) en in veel gevallen ook een gezwollen knie.

 

2. De degeneratieve meniscusklacht

Deze klacht ontstaat vooral bij mensen die al wat ouder zijn (50+) en heeft te maken met verandering van de kwaliteit van de meniscus. Op het moment dat wij ouder worden zal de kwaliteit van het weefsel afnemen (4). Dit is iets heel natuurlijks, net zoals het grijs worden van haren.

 

Je zou het zo kunnen zien dat de meniscus iets “harder” en minder flexibel wordt. Hij kan iets minder goed tegen stootjes dan dat hij vroeger kon. Hierdoor kan hij geïrriteerd raken en zal er mogelijk (op microniveau) schade te zien zijn (4). Dit is niet iets om je direct zorgen om te maken.

 

Je meniscus kan op verschillende manieren beschadigd zijn. Het is van belang om te weten of het binnenste of buitenste deel van je meniscus beschadigd is. Dit in verband met de bloedtoevoer in dat specifieke gebied (en dus de mogelijkheid om te herstellen), en of de scheur in je meniscus de mobiliteit van het gewricht beperkt (5). 

Hoe weet ik of mijn meniscus gescheurd is?

Als je een blessure aan je knie hebt opgelopen wil je natuurlijk snel weten: is mijn meniscus gescheurd? De diagnose is helaas niet zo gemakkelijk te stellen als fysio. De combinatie van jouw verhaal en een aantal specifieke testen kan hier wel meer duidelijkheid over geven. Het is voor jou dus van belang dat je zo snel mogelijk op zoek gaat naar een fysiotherapeut die ervaring heeft met het onderzoeken van klachten aan de knie. 

 

De combinatie  van het gehad hebben van een traumatisch moment, zwelling in de knie, slotklachten van de knie (dit is het niet volledig kunnen strekken of buigen) en het gevoel van instabiliteit zijn factoren die de kans vergroten dat jouw meniscus gescheurd is.

 

Daarnaast is er een cluster van specifieke testen dat gedaan kan worden. De bewijskracht van deze testen is helaas niet heel erg goed (6). Hiermee wordt bedoeld dat de testen kunnen aanduiden dat er meniscusklachten zijn terwijl dit niet zo is, en andersom. De meest betrouwbare manier om te onderzoeken of jouw meniscus gescheurd is, is een MRI-scan.

 

De fysiotherapeut kan na het aanhoren van jouw verhaal én het uitvoeren van specifieke testen overleggen met een orthopedisch chirurg om te beoordelen of een doorverwijzing naar hem nodig is. Deze zal uiteindelijk beslissen of er een MRI-scan gemaakt zal worden.

Moet ik geopereerd worden als mijn meniscus gescheurd is?

Bij een gescheurde meniscus heeft een conservatief beleid de voorkeur. Conservatief betekent hierin dat er niet wordt geopereerd. In plaats daarvan is fysiotherapie de eerste optie.

 

Wanneer je geen duidelijke bewegingsbeperking en/of slotklachten hebt, zal er een revalidatie traject gestart worden met als doel kracht en stabiliteit rondom het kniegewricht te verbeteren en daardoor optimale voorwaarden voor herstel van de meniscus bieden (7).

 

Bij de degeneratieve meniscus wordt tegenwoordig nog zelden geopereerd. Vroeger was dit wel anders en was het gebruikelijk de hele (!) meniscus te verwijderen. Hierdoor hielden veel patiënten klachten zoals een dikke knie, stijfheid en pijn. Een interessant kijkje in het verleden lees je in dit artikel van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde uit 1980.

 

Heb je een bewegingsbeperking en-of slotklachten bij een gescheurde meniscus? Dan is opereren vaak wel een optie.

meniscus gescheurd

Meniscus operatie: wegknippen of hechten van je meniscus?

Wanneer er toch gekozen word om jouw meniscus te opereren, dan zijn er twee technieken die veelal toegepast worden: de meniscectomie en de meniscopexie.

 

Meniscectomie

Bij de meniscectomie wordt het stuk beschadigde meniscus weggesneden. Je verliest hierdoor dus een stukje meniscus, en hiermee een stukje schokdemping. Het revalidatieproces is vaak korter (8-12 weken) en je kan snel weer sporten.

 

Op de korte termijn dus een prima optie. Op de lange termijn is dit minder gunstig. Doordat je een stuk schokdemping mist wordt er meer van je gewrichtskraakbeen gevraagd en is de kans op vervroegde slijtage van je knie groter (8) Voor deze optie wordt vaak gekozen als het niet-doorbloede deel van de meniscus aangedaan is. Het herstel zal hier namelijk minimaal zijn.

 

Meniscopexie

Bij de meniscopexie wordt de gescheurde meniscus gehecht. Het voordeel hiervan is dat je je gehele meniscus behoudt, en daarmee dus ook de gehele schokdemper. Het herstel duurt helaas wel iets langer, namelijk zo’n 6 tot 9 maanden. Deze optie wordt vaak bij jonge sporters toegepast bij wie de kans op herstel van de meniscus groter is (9). De te hechten meniscus moet van goede kwaliteit zijn en doorbloed zijn. 

Revalidatie bij een gescheurde meniscus

Hoe jouw revalidatie eruit komt te zien is van heel veel aspecten afhankelijk. Ga je voor het conservatieve of operatieve traject? En wat voor operatietechniek wordt er gebruikt? Daarnaast is natuurlijk ook jouw einddoel leidend voor het traject. Wil je weer kunnen voetballen of rugbyen óf is fitness jouw grootste hobby. Samen met jouw fysiotherapeut maak je een plan gericht op jouw wensen en voorkeuren.

Het operatieve beleid van beide operatietypes komt in grote lijn overeen. Het grootste verschil is de duur van de verschillende fases en dus ook de totale duur van de revalidatie. De revalidatie wordt opgesplitst in drie fases (10).

 

Revalidatie bij een gescheurde meniscus zonder operatie

Zoals eerder besproken heeft het conservatieve beleid de voorkeur bij behandeling van meniscus klachten. De revalidatie richt zich op de volgende punten:

 

  • Het volledig kunnen strekken en buigen van de knie.
  • Zorgen dat er geen zwelling meer in de knie zit en komt.
  • Zorgen voor een goed looppatroon.
  • Het opbouwen van spierkracht en coördinatie.

 

En wanneer je ook weer sporten wilt doen waarbij je veel moet wenden en keren:

 

  • Het doorlopen van de veld- of zaalrevalidatie
  • Een geleidelijke terugkeer in de sport

Operatief beleid

Het operatieve beleid van beide operatie types komt in grote lijn overeen. Het grootste verschil is de duur van de verschillende fases en dus ook de totale revalidatie duur. De revalidatie wordt opgesplitst in drie fases.

De eerste fase na een meniscusoperatie

In de eerste fase ligt de focus echt op het herwinnen van de bewegelijkheid van je knie. Je zult zelf oefeningen doen om de bewegelijkheid van je knie te verbeteren, en de fysiotherapeut zal dit ondersteunen door jouw knie te mobiliseren. Ook leer je je knie weer goed te stabiliseren tijdens dagelijkse activiteiten zoals lopen en traplopen. Je zult in het begin met krukken lopen maar dit zal geleidelijk afgebouwd worden.

 

Daarnaast zal er aandacht besteed worden aan het her activeren van de quadriceps spieren. Er kan gebruik gemaakt worden van elektrostimulatie. Hierbij worden je spieren aangestuurd door een extern apparaat. Dit zorgt voor een sneller herstel van de zwelling en afname van de pijn.

 

Je zult in de eerste weken niet zwaar kunnen trainen en weinig actief zijn. Het gevolg is dat je spiermassa zult verliezen. Om toch zoveel mogelijk spiermassa te behouden kunnen we met behulp van Blood Flow Restriction Training jouw spieren toch optimaal belasten en het verlies hiervan reduceren.

 

De doelstellingen van de eerste fase zijn:

 

  • Verminderen van de zwelling
  • Verminderen van de pijn
  • Afstemming van de belasting op de belastbaarheid van de knie
  • Het terugwinnen van de mobiliteit van het gewricht
  • Gecontroleerd kunnen aanspannen van het bovenbeen
  • Goed looppatroon, zonder krukken
meniscus gescheurd

De tweede fase na een meniscusoperatie

In de tweede fase ligt de focus op het terugwinnen van de spierkracht die in de eerste weken na de operatie verloren is. Door een opbouw in oefeningen en zwaarte zal je merken dat je steeds sterker wordt. We zullen zowel het geopereerde been als het niet geopereerde been trainen. Het blijkt namelijk dat beide in kracht zullen afnemen.

 

Daarnaast is er aandacht voor jouw statische en dynamische stabiliteit. Ook besteden we aandacht aan je conditie. Het is belangrijk dat deze weer richting het oude niveau (of beter!) komt.

 

Indien nodig doe je een hardloop analyse bij onze specialisten Eline of Chantal.

 

Aan het einde van fase 2 is het tijd voor de sprong en krachttesten. Zo kan er in de derde fase een super specifiek programma voor jou gemaakt worden om er voor te zorgen dat jij succesvol zal terug keren in jouw sport.

 

De doelstellingen van de tweede fase zijn:

 

  • Toename van spierkracht
  • Toename van stabiliteit en coördinatie
  • Verbeteren van de conditie

De derde fase na een meniscusoperatie

De derde, laatste en leukste fase staat in het teken van de terugkeer naar jouw sport! Echter moet je daarvoor wel eerst aan een aantal eisen voldoen. Zo moet er voldoende kracht zijn, moet je kwalitatief goed bewegen en moet er geen angst voor het belasten van jouw knie zijn. Ook kan je veld- of zaalrevalidatie krijgen.

 

Als je de sprong en krachttesten goed doorloopt zal er samen met jouw therapeut een plan gemaakt worden hoe de opbouw in sportbelasting zal zijn om de kans op een recidief zo klein mogelijk te houden.

 

Doelstellingen van de derde fase na de operatie:

  • Verder verbeteren van kracht tot minder dan 10% verschil met je gezonde been
  • Volledig herstel van coördinatie van heup, knie en enkel
  • Geleidelijke return to play

Tenslotte

Of je je nou laat opereren of niet, voor je knie revalidatie ben je bij Fysiofabriek aan het juiste adres. Begin je herstel vandaag en maak nu een afspraak.

Meer lezen

Voorste kruisband gescheurd?
Herstel na je operatie bij Fysiofabriek: van je krukken weer op het speelveld.
Heel veel oefeningen voor je knie

Literatuur

  1. Sport en Bewegen in Cijfers. Web pagina.
  2. Makris, E. A., Hadidi, P., & Athanasiou, K. A. (2011). The knee meniscus: Structure–function, pathophysiology, current repair techniques, and prospects for regeneration. Biomaterials, 32(30), 7411–7431
  3. Noyes FR, Barber-Westin SD. Meniscus tears: diagnosis, repair techniques, clinical outcomes. In: Noyes FR, Barber-Westin SD, editors. Noyes’ Knee Disorders: surgery, rehabilitation, clinical outcomes. Philadelphia: Saunders; 2009. p. 733e71.
  4. Englund M, Guermazi A, Gale D, Hunter DJ, Aliabadi P, Clancy M, et al. Incidental meniscal findings on knee MRI in middle-aged and elderly persons. N Engl J Med 2008;359:1108e15
  5. Daniel D, Daniels E, Aronson D. The diagnosis of meniscus pathology. Clin Orthop Relat Res 1982;163:218e24. 
  6. Smith BE, Thacker D, Crewesmith A, Hall M. Special tests for assessing meniscal tears within the knee: a systematic review and meta-analysis. Evid Based Med. 2015 Jun;20(3):88-97. doi: 10.1136/ebmed-2014-110160. Epub 2015 Feb 27. PMID: 25724195.
  7. Thorlund, J. B., Juhl, C. B., Ingelsrud, L. H., & Skou, S. T. (2018). Risk factors, diagnosis and non-surgical treatment for meniscal tears: evidence and recommendations: a statement paper commissioned by the Danish Society of Sports Physical Therapy (DSSF). British Journal of Sports Medicine, 52(9), 557–565. https://doi.org/10.1136/bjsports-2017-098429
  8. Roos EM, Ostenberg A, Roos H, Ekdahl C, Lohmander LS. Long-term outcome of meniscectomy: symptoms, function, and performance tests in patients with or without radiographic osteoarthritis compared to matched controls. Osteoarthritis Cartilage 2001;9:316e24. 
  9. Eggli S, Wegmuller H, Kosina J, Huckell C, Jakob RP. Long-term results of arthroscopic meniscal repair. An analysis of isolated tears. Am J Sports Med 1995;23:715e20.
  10. Meniscectomie Richtlijn – KNGF Kennisplatform.